ಹಂಪಿಯಿಂದ ಮೈಸೂರಿಗೆ: ರಾಜ ದಸರೆಯ ನಿಜವಾದ ನಂಟು ಏನು?

ಮೈಸೂರು ದಸರೆಯ ಬೇರುಗಳು ವಿಜಯನಗರದ ರಾಜರ ಮಹಾನವಮಿ ಉತ್ಸವದಲ್ಲಿವೆ ಎಂದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಂಪಿಯ ವೇದಿಕೆಯಿಂದ, ವಿದೇಶಿ ಪ್ರವಾಸಿಗಳ ಬರಹಗಳಿಂದ, 1610ರ ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣದವರೆಗೆ ಆಧಾರಗಳನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿದರೆ, ಯಾವುದು ದಾಖಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಯಾವುದು ನಂತರದ ಆಸ್ಥಾನ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ.

ಹಂಪಿಯ ವೇದಿಕೆ

ಹಂಪಿಯ ರಾಜಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿರುವ ಮಹಾನವಮಿ ದಿಬ್ಬ ಮೆಟ್ಟಿಲು ಸಾಲುಗಳ ಭಾರೀ ಕಲ್ಲಿನ ವೇದಿಕೆ. ಅದನ್ನು ಹಂತಹಂತವಾಗಿ ಕಟ್ಟಲಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರಾಜ ಉತ್ಸವಗಳೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಪ್ರವಾಸಿಗಳು ಕಂಡದ್ದು

1443ರಲ್ಲಿ ಬಂದ ಪರ್ಷಿಯಾದ ರಾಯಭಾರಿ ಅಬ್ದುರ್ ರಜಾಕ್ ಒಂದು ರಾಜ ಉತ್ಸವವನ್ನು ವರ್ಣಿಸಿದ. ಅದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಹಾನವಮಿ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿವೆ. ಸುಮಾರು 1520ರಲ್ಲಿ ಬಂದ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಪ್ರವಾಸಿ ಡೊಮಿಂಗೊ ಪೇಸ್ ಒಂಬತ್ತು ದಿನಗಳ ಉತ್ಸವವನ್ನು ದಿನದಿನವಾಗಿ ಬರೆದ. ಉತ್ಸವದಲ್ಲಿ ರಾಜ ಕುಳಿತಿದ್ದ ಕಟ್ಟಡಕ್ಕೆ ಅವನು ‘ವಿಜಯದ ಮನೆ’ ಎಂದು ಹೆಸರಿಟ್ಟ. ಅದು ಇದೇ ಹಂಪಿಯ ವೇದಿಕೆ ಎಂದು ಹಲವು ವಿದ್ವಾಂಸರು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಅದು ಸಾಬೀತಾಗಿಲ್ಲ.

ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ 1610

1565ರ ನಂತರ ಹಂಪಿ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿ ಉಳಿಯಲಿಲ್ಲ. 1610ರಲ್ಲಿ ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ಮೈಸೂರಿನ ರಾಜ ಒಡೆಯರು ಅಲ್ಲಿ ಉತ್ಸವವನ್ನು ರಾಜ ವೈಭವದಿಂದ ನಡೆಸಿದರು ಎನ್ನುತ್ತದೆ ಒಡೆಯರ್ ಆಸ್ಥಾನ ಸಂಪ್ರದಾಯ.

ಮೈಸೂರು ಸಂಪ್ರದಾಯ

ಇಂದಿಗೂ ಒಡೆಯರ್ ಕುಟುಂಬ ಅರಮನೆಯ ಒಳಗೆ ಖಾಸಗಿ ದರ್ಬಾರ್ ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ಹತ್ತನೇ ದಿನವಾದ ವಿಜಯದಶಮಿಯಂದು ಜಂಬೂ ಸವಾರಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ, ಚಿನ್ನದ ಅಂಬಾರಿ ಮೈಸೂರಿನ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತದೆ. 1970ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಉತ್ಸವವನ್ನು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡಾಗಿನಿಂದ ಅಂಬಾರಿಯಲ್ಲಿ ಚಾಮುಂಡೇಶ್ವರಿ ದೇವಿಯ ವಿಗ್ರಹ ಸಾಗುತ್ತದೆ.

ಹಂಪಿ ಮತ್ತು ಮೈಸೂರಿನ ನಂಟು ಸಾಧ್ಯತೆಯುಳ್ಳ ಸಂಪ್ರದಾಯ; ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣುವುದು ಒಡೆಯರ್ ಆಸ್ಥಾನದ ನಿರಂತರತೆ.