காவிரி வண்டலில் பேரரசு கட்டிய சோழர்கள்
நீர், நெல், ஊர் சபைகள், கோயில்கள், கடல் வணிகம்: சோழர் அதிகாரம் எப்படி வளர்ந்தது.

சோழர் அதிகாரத்தின் வேர் காவிரி டெல்டா. தஞ்சையைச் சுற்றியுள்ள இந்த வளமான சமவெளி, அதன் கால்வாய்களால் தென்னிந்தியாவின் செழிப்பான நெல் பகுதிகளில் ஒன்றானது. ‘சோழ நாடு சோறுடைத்து’ என்ற பழமொழி இதையே சொல்கிறது.
காவிரி தந்த வரம்
காவிரியின் குறுக்கே கட்டப்பட்ட பழங்காலக் கல் அணையான கல்லணையை முற்காலச் சோழ மன்னன் கரிகாலன் கட்டினான் என்கிறது மரபு. பல நூற்றாண்டுகள் பழுது பார்க்கப்பட்டு அது இன்றும் பயன்பாட்டில் உள்ளது.
தஞ்சையைக் கைப்பற்றுதல்
சுமார் 850இல் விஜயாலயன் தஞ்சையைக் கைப்பற்றினான். அங்கிருந்து பிற்காலச் சோழர் கதை தொடங்குகிறது. அரச குடும்பத்துக்குள் மோதல்களும் இருந்தன: பட்டத்து இளவரசன் ஆதித்த கரிகாலனின் கொலையையும் அதன் பின்னான தண்டனையையும் உடையார்குடி கல்வெட்டு பதிவு செய்கிறது.

வாக்களித்த ஊர்கள்
ஊர்களில் சபைகள் இருந்தன: சாதாரண ஊர்களில் ‘ஊர்’, பிராமணர்களுக்குக் கொடையாக அளிக்கப்பட்ட ஊர்களில் ‘சபை’. 919, 921ஆம் ஆண்டுகளின் உத்திரமேரூர் கல்வெட்டுகள், குழு உறுப்பினர்களைக் குடவோலை முறையில், அதாவது ஓலைச்சீட்டுகளைக் குடத்திலிருந்து எடுத்து, தேர்ந்தெடுத்ததை விவரிக்கின்றன.
வங்கியான கோயில், கடல் தாண்டிய நெல்
விதவை அரசி செம்பியன் மாதேவி செங்கல் கோயில்களைக் கற்றளிகளாக மாற்றினாள். முதலாம் ராஜராஜன் நாடுகளுக்கு மேல் ‘வளநாடு’ என்ற பெரிய பிரிவுகளை உருவாக்கினான்; சுமார் 1010இல் தஞ்சை பெரிய கோயிலை நிறைவு செய்தான். அந்தக் கோயில் கடன் கொடுத்தது, கணக்கு வைத்தது. அவன் மகன் ராஜேந்திரனின் கடற்படை கடல் கடந்து ஸ்ரீவிஜயம் வரை சென்றது.
சோழர் ஆட்சி மையப்படுத்தப்பட்டது என்று நீலகண்ட சாஸ்திரி சித்தரித்தார்; அது தளர்வான ‘பிரிவு அரசு’ என்று பர்ட்டன் ஸ்டெய்ன் வாதிட்டார். இந்த விவாதம் இன்றும் தொடர்கிறது.

காலவரிசை
- ~200மரபுப்படி கரிகாலச் சோழனின் கல்லணை.
- ~850விஜயாலயன் தஞ்சையைக் கைப்பற்றுகிறான்.
- 919உத்திரமேரூர் கல்வெட்டு: குடவோலைத் தேர்தல்.
- ~1010தஞ்சை பெரிய கோயில்.
- ~1025ராஜேந்திரனின் கடல் கடந்த படையெடுப்பு.