హంపి నుంచి మైసూరుకు: రాజ దసరాకు అసలు సంబంధం ఏమిటి?

మైసూరు దసరా మూలాలు విజయనగర రాజుల మహానవమి ఉత్సవంలో ఉన్నాయని తరచూ చెబుతారు. హంపి వేదిక, విదేశీ యాత్రికుల రచనలు, 1610 శ్రీరంగపట్నం వరకు ఆధారాలను అనుసరిస్తే, ఏది నమోదైందో, ఏది తర్వాతి ఆస్థాన సంప్రదాయమో స్పష్టమవుతుంది.

హంపి వేదిక

హంపి రాజకేంద్రంలోని మహానవమి దిబ్బ మెట్ల వరుసలతో ఉన్న భారీ రాతి వేదిక. దాన్ని దశలవారీగా కట్టారు, సాధారణంగా రాజ ఉత్సవాలతో ముడిపెడతారు.

యాత్రికులు చూసింది

1443లో వచ్చిన పర్షియా రాయబారి అబ్దుర్ రజాక్ ఒక రాజోత్సవాన్ని వర్ణించాడు. దాన్ని సాధారణంగా మహానవమి అంటారు, కానీ భిన్నాభిప్రాయాలు ఉన్నాయి. విజయనగరం తెలుగు, కన్నడ రాజ్యాలను కలిపి పాలించిన సామ్రాజ్యం; దాని ఉత్సవాలు రెండు ప్రాంతాల జ్ఞాపకాల్లోనూ ఉన్నాయి. సుమారు 1520లో వచ్చిన పోర్చుగీసు యాత్రికుడు డొమింగో పేస్, కృష్ణదేవరాయల కాలంలో, తొమ్మిది రోజుల ఉత్సవాన్ని రోజువారీగా రాశాడు. ఉత్సవంలో రాజు కూర్చున్న కట్టడానికి అతను ‘విజయ గృహం’ అని పేరు పెట్టాడు. అది ఇదే హంపి వేదిక అని చాలా మంది పండితులు భావిస్తారు, కానీ అది రుజువు కాలేదు.

శ్రీరంగపట్నంలో 1610

1565 తర్వాత హంపి రాజధానిగా నిలవలేదు. 1610లో శ్రీరంగపట్నాన్ని స్వాధీనం చేసుకున్న మైసూరు రాజ వొడెయార్ అక్కడ ఉత్సవాన్ని రాజ వైభవంతో జరిపాడని వొడెయార్ ఆస్థాన సంప్రదాయం చెబుతుంది.

మైసూరు సంప్రదాయం

నేటికీ వొడెయార్ కుటుంబం రాజభవనం లోపల ప్రైవేటు దర్బార్ నిర్వహిస్తుంది. పదో రోజైన విజయదశమి నాడు జంబూ సవారీ జరుగుతుంది, బంగారు అంబారీ మైసూరు వీధుల్లో సాగుతుంది. 1970లలో ప్రజా ఉత్సవాన్ని రాష్ట్ర ప్రభుత్వం చేపట్టినప్పటి నుంచి అంబారీలో చాముండేశ్వరి దేవి విగ్రహం సాగుతుంది.

హంపి-మైసూరు సంబంధం సాధ్యమైన సంప్రదాయం; రికార్డుల్లో స్పష్టంగా కనిపించేది వొడెయార్ ఆస్థాన కొనసాగింపు.